پنج‌شنبه 27 ميزان|مهر 1396 برابر با 19 اکتوبر 2017

فارسی؛ یکی از 10 زبان ماندگارِ باستانی



 6 جدی|دی 1395

 

مجلۀ کلچر در تازه‌ترین پژوهش خود از زبان فارسی به عنوان یکی از 10 زبان باستانی دنیا یاد کرده است که هنوز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مجلۀ کلچر در ابتدای گزارش خود به این نکته تأکید کرده است: «غیرممکن است که بگوییم زبانی از زبان دیگر قدیمی‌تر است؛ چون همۀ آن‌ها به اندازۀ خود بشر قدمت دارند. هر یک از زبان‌هایی که در زیر به آن‌ها اشاره شده چیزی خاص دارند که آن‌ها را از بقیه متمایز می‌کند.»

10 زبان ماندگارِ باستانی‌    

تامیلی

تامیلی، زبانی‌ست که حدود ۷۸ میلیون نفر از آن استفاده می‌کنند و به‌عنوان زبان رسمی سریلانکا و سنگاپور شناخته می‌شود. این زبان که بخشی از خانوادۀ زبان‌های دراویدی را شکل می‌دهد، شامل تعدادی زبان بومی جنوب و شرق هندوستان می‌شود. این زبان، زبان رسمی ایالت تامیل نادوی هند هم است.

محققان سنگ نوشته‌هایی متعلق به قرن سوم پیش از میلاد مسیح کشف کرده‌اند و این زبان از همان موقع تا به حال مورد استفاده بوده است.

لیتوانیایی

بیشتر زبان‌های اروپایی به خانوادۀ زبان‌های هندو-اروپایی متعلق هستند، اما احتمالاً حدود سال ۳۵۰۰ پیش از میلاد مسیح شروع به جداشدن از یکدیگر کرده‌اند. آن‌ها به ده‌ها زبان دیگر از جمله آلمانی، ایتالیایی و انگلیسی تبدیل شدند و به تدریج شاخصه‌های مشترک‌شان را از دست دادند.

با این حال یک زبان از شاخه بالتیک خانواده هندو-اروپایی بیشتر از بقیه آن شاخصه‌‌یی را حفظ کرد که زبان‌شناسان آن را پروتو-هندو-اروپایی می‌خوانند؛ زبانی که آن‌ها پذیرفته‌اند حدود سال ۳۵۰۰ پیش از میلاد صحبت می‌شد. به هر دلیلی، لیتوانیایی بیشتر از تمام زبان‌های مرتبطش صداها و قوانین گرامری را حفظ کرده و در نتیجه می‌توان گفت که یکی از قدیمی‌ترین زبان‌های دنیاست.

فارسی

فارسی زبانی‌ست که امروزه بیشتر در افغانستان، ایران و تاجیکستان صحبت می‌شود. فارسی مدرن حدود سال ۸۰۰ بعد از میلاد شروع به شکل‌گرفتن کرد و یکی از چیزهایی که آن را نسبت به بسیاری از زبان‌های مدرن متمایز می‌کند، این است که از آن موقع تا به حال، این زبان تغییرات نسبتاً اندکی داشته است.

ایسلندی

ایسلندی هم زبانی هندو-اروپایی‌ست که از شاخۀ ژرمنی شمالی نشأت می‌گیرد. بسیاری از زبان‌های ژرمنی خودشان را ساده‌تر کرده‌اند و تعدادی از شاخصه‌هایی که دیگر زبان‌های هندو-اروپایی دارند را از دست داده‌اند، اما زبان ایسلندی با محافظه‌کاریِ بسیار بیشتری تحول پیدا کرده و بسیاری از این شاخصه‌ها را حفظ کرده است.

عبری

عبری مورد جالبی‌ست چون استفادۀ روزمره از این زبان حدود سال ۴۰۰ متوقف شد و بعد به‌ عنوان زبانی برای عبادت یهودیان سراسر دنیا محفوظ باقی ماند. با این حال با ظهور صهیونیسم در قرن‌های نوزدهم و بیستم، عبری به‌ عنوان زبان رسمی رژیم صهیونیستی نام گرفت. با وجود این که نسخۀ مدرن این زبان با نسخۀ انجیلی آن فرق می‌کند، سخنگویان بومی عبری می‌توانند کاملاً چیزی که در کتاب عهد عتیق و متن‌های مرتبط به آن نوشته شده را بفهمند.

مقدونی

خانوادۀ زبانی اسلاوی که شامل زبان‌های روسی، لهستانی، چک و کرواسی می‌شود، در مقایسه با زبان‌های دیگر نسبتاً جوان است. این زبان‌ها فقط وقتی شروع به جداشدن از جد مشترک‌شان یعنی پروتو-اسلاوی کردند که کیریل و متودیوس یونانی این زبان را استاندارد کردند و چیزی را به وجود آوردند که حالا به‌ عنوان اسلاوی کلیسای قدیم شناخته می‌شود و برایش الفبا هم خلق کردند. بعد در قرن نهم و در حالی که آن‌ها سعی داشتند اسلاوها را مسیحی کنند، این زبان را با خودشان به سمت شمال بردند.

باسکی

زبان باسکی یک راز زبانی کامل است. تعدادی از مردم باسک که در اسپانیا و فرانسه زنده‌گی می‌کنند این زبان را بومی صحبت می‌کنند، اما هیچ ارتباطی با زبان‌های رومنی (مانند فرانسوی و اسپانیایی) ندارد و در حقیقت هیچ ارتباطی با هیچ یک از دیگر زبان‌های دنیا هم ندارد.

زبان‌شناسان طی قرن‌های گذشته تلاش کرده‌اند تا به وضوح بگویند، این زبان ممکن است به چه خانواده‌‌یی مرتبط باشد، اما به نتیجه‌ای نرسیدند. تنها چیزی که واضح است این است که این زبان پیش از ورود زبان‌های رومنی در آن منطقه وجود داشت؛ یعنی پیش از این که رومن‌ها با لاتینی که در نهایت به فرانسوی و اسپانیایی تبدیل شد به آن‌جا بروند.

فنلاندی

فنلاندی تا قرن شانزدهم به صورت نوشته درنیامد، اما مانند بسیاری از زبان‌ها، گذشتۀ آن به مدت‌ها پیش از این باز می‌گردد. این زبان عضوی از خانوادۀ زبان‌های فین و اوگری است که شامل استونیایی، مجاری و چند زبان کوچک‌تر دیگر متعلق به گروه‌های اقلیت سراسر سیبری می‌شود. با وجود این، فنلاندی حاوی کلمات قرض گرفته‌شده زیادی است که طی قرن‌ها از دیگر خانواده‌های زبانی وارد فنلاندی شدند.

گرجی

منطقۀ قفقاز یک سرچشمۀ واقعی برای زبان‌شناسان است. زبان‌های اصلی سه کشور جنوبی قفقاز یعنی ارمنستان، آذربایجان و گرجستان از سه خانوادۀ زبانی کاملاً متفاوت می‌آیند؛ به ترتیب هندو-اروپایی، ترکی و کارتولی. گرجی بزرگ‌ترین زبان کارتولی و تنها زبان قفقازی‌ست که یک سنت ادبی باستانی دارد.

ایرلندی بومی

با وجود این که ایرلندی بومی تنها توسط اقلیتی کوچک از مردم ایرلند امروز صحبت می‌شود، گذشتۀ دورودرازی پشت خود یدک می‌کشد. این زبان عضوی از شاخۀ سلتیک زبان‌های هندو-اروپایی‌ست و بسیار پیش از این که فاکتورهای تاثیرگذار ژرمنی از راه برسند، در جزایری که حالا بریتانیای کبیر و ایرلند هستند، وجود داشت.