پنج‌شنبه 30 سنبله|شهریور 1396 برابر با 21 سپتمبر 2017

این‌جا فیس‌بوک است نه میدان جنگ!



 2 سرطان|تیر 1396

شکیب شمس خبرنگار  

تنش‌ها بیشتر از هر زمان دیگری حالا به صفحات اجتماعی رسیده است. مطمئناً هر باری که به صفحۀ فیس‌بوک‌تان سر زده‌اید با حجم زیادی از اطلاعات روبه‌رو شده‌اید. این اطلاعات شامل توهین و تحقیر اشخاص نیز می‌شود. چنین فضایی برای کاربر افغانستانی معمول است و عادی.

آگاهان اجتماعی و استادان دانشگاه اطلاع‌رسانی، اظهار نظر، شریک‌ساختن تجربه‌ها، نگرانی‌ها و علایق را از اهداف استفادۀ فیس‌بوک می‌دانند، اما ظاهراً این روزها از شبکه‌های اجتماعی به ویژه فیس‌بوک برای توهین، تحقیر، عقده‌گشایی و شخصیت‌کشی بیشتر استفاده می‌شود.

فیصل کریمی، استاد دانشگاه به سلام‌وطندار می‌گوید، استفاده از فیس‌بوک برای عقده‌گشایی در درازمدت برای کشور «خطرساز» است. او می‌گوید، فضای این شبکه نمادی از فضای واقعی سیاسی و اجتماعی افغانستان است و «این فضا باید مدیریت شود.»

به گفتۀ آقای کریمی، فضای فیس‌بوک به حدی آلوده شده که شماری از افراد دانش‌آموخته و مدعیان روشن‌فکری نیز درگیر مسایل قومی، تعصبات زبانی و عقده‌گشایی‌های شخصی در این فضا اند.

علی‌احمد کاوه، استاد جامعه‌شناسی می‌گوید، شبکه‌های مجازی هرچند تریبون خوبی برای انتقاد از عملکردهای مسؤولان اند و اهرم فشاری برای حکومت، اما این روزها بیشتر سبب تفرقه‌افکنی می‌شوند. به باور کاوه، کافی‌‌ست جرقه‌یی در فضای سیاسی افغانستان رخ دهد، بلافاصله خط‌ها و مرزها تعیین می‌شود و افراد موضع‌گیری‌های‌ خود را با عجله اعلام می‌کنند.

شفیق بهروزیان، آگاه شبکه‌های مجازی می‌گوید که هنوز فرهنگ استفادۀ درست از رسانه‌های اجتماعی در جامعه نهادینه نشده و برخی از افراد با استفاده از این فضا دست به تفرقه‌افکنی و عقده‌گشایی می‌زنند.

او تأکید می‌کند که برای استفاده درست از رسانه‌های اجتماعی به ویژه فیس‌بوک، از یک‌سو باید فرهنگ‌سازی شود و از سوی دیگر همانند دیگر رسانه‌های تصویری و صورتی باید فعالیت این شبکه‌ها قانونمند گردد. به گفتۀ او، بعضی وقت‌ها فیس‌بوک در افغانستان بیشتر به میدان جنگ می‌ماند تا فضایی برای ابراز نظر.

این آگاهان می‌گویند، دولت باید قانون جرایم سایبری را طرح، تصویب و توشیح کند تا در کنار استفادۀ موثر از شبکه‌های مجازی، افرادی که تفرقه‌افکنی، توهین، تحقیر و شخصیت‌کشی می‌کنند، شناسایی شده و مجازات شوند.

آنان می‌گویند، بلندبردن سواد رسانه‌ییِ کاربران، رعایت ادبیات نقد به جای ادبیات دشنام، تبدیل‌کردن فیس‌بوک از فضای شعارگرایی و خودنمایی به فضایِ گفتمان مدنی و موثر و ایجاد گروه‌های مشخص آنلاین فیس‌بوکی که هم‌صدایی و هم‌گرایی مدنی را تجربه کنند و توجه به متن و نوشته‌ها از جمله قواعدی اند که باید کاربران شبکه‌های اجتماعی از آن‌ها پیروی کنند.