دوشنبه 29 عقرب|آبان 1396 برابر با 20 نومبر 2017

نبودآمار دقیق چالشی فراراه نهادهای تحقیقی در افغانستان



 28 ميزان|مهر 1396

 

20 اکتوبر برابر است به «روز جهانی آمارگیری» و افغانستان شاید از معدود کشورهای جهان باشد که هنوز قادر به آمارگیری از جمعیت و بخش‌های دیگرش نشده است.

شماری از نهادهای تحقیقاتی در افغانستان می‌گویند که نبود آمار دقیق یکی از بزرگترین چالش‌ها فرا راه پروژه‌های تحقیقاتی در این کشور است.

ادارۀ احصایۀ مرکزی، تنها مرکز آمارگیری رسمی در افغانستان است که این نهاد هم تاکنون آماری دقیق از جمعیت افغانستان ندارد و تمامی‌ آمار در بارۀ صادرات و واردات، زمین‌های زراعتی، باغ‌ها و دام‌ها بر بنیاد تخمین ارایۀ می‌شود.

این موضوع به چالشی عمده در افغانستان تبدیل شده که نهادهای اقتصادی، سیاست‌گذاران اقتصادی و بنیادهای تحقیقی نیز از آن شکایت دارند.

عبدالمجیب خلوتگر، رییس اجرایی دفتر حمایت‌کنندۀ رسانه‌های آزاد در افغانستان «نی» در گفت‌وگویی به سلام‌وطندار می‌گوید، بایگانی آمارگیری در افغانستان به ساحۀ قدرت حکومت خلاصه می‌شود که نبود آمار دقیق به معضلی عمده و اساسی نهادهای تحقیقاتی مبدل شده است.

او می‌گوید: «آمار جمعیت ما مشخص نیست، شمار وسایط نقلیه روشن نیست، چه تعداد باسواد دارم؟ چقدر آموزگار و چه تعداد مامور داریم؟ تاکنون مشخص نیست. یک تعداد حقیقی‌ست و شماری هم خیالی.»

به گفتۀ او، جمعیت افغانستان هنوزهم بر بنیاد تخمین برآورد می‌شود.

آقای خلوتگر می‌افزاید که روشن شدن آمار دقیق در تمامی بخش‌ها منافع شخصی برخی‌ها را متاثر می‌سازد.

اکرام افضلی، رییس اجرایی دیده‌بان شفافیت افغانستان نیز به سلام‌وطندار می‌گوید، ارایۀ آمار و ارقام دقیق از مسؤولیت‌های اساسی حکومت‌هاست.

به گفتۀ او، دسترسی به آمار در افغانستان با مشکلات زیاد روبه‌رو است.

اکنون افغانستان دهکدۀ کوچک محصور در خودش نیست، برای گزارش از اجرای تعهداتی که به جامعه جهانی داده باید ارقام پایه داشته باشد.

ادارۀ مرکزی احصایۀ افغانستان تاکنون فقط قادر به آمارگیری اجتماعی و اقتصادی 8 ولایت از 34 ولایت کشور شده است.

شیر محمد جامی‌زاده، رییس احصایۀ مرکزی افغانستان می‌گوید، زیر ساخت‌ها در ادارۀ مرکزی آماده و او به آینده این اداره امیدوار است.

به گفتۀ آقای جامی‌زاده، بر بنیاد قانون احصایۀ مرکزی افغانستان، نشر آمار و ارقام رسمی از صلاحیت این اداره است.

اولین آمارگیری سراسری جمعیت کشور در سال ۱۳۵۶ خورشیدی آغاز و در سال ۱۳۵۸ خورشیدی نتایج آن اعلام شد که بعد از آن جمعیت کشور هر سال بر بنیاد آن تخمین می‌شود.

برخی از آگاه آمار سال 1358 خورشیدی را نیز ناقص دانسته می‌گویند که در این طرح بیش از۶۰ درصد جمعیت کشور آمارگیری شد و آمار متباقی جمعیت بر بنیاد آن برآورد می‌شود.