آدينه 31 حمل|فروردین 1397 برابر با 20 اپریل 2018

فقدان آب و چاره‌جویی شرکت‌های آبرسانی خصوصی



 30 قوس|آذر 1396

ریحانه فرهمند سلام‌وطندار  

بی‌آبی در پایتخت بسیار مشهود است. کافی‌ست قدمی در کوچه‌ پس‌کوچه‌های پایتخت بزنید تا رگه‌های بی‌آبی و کم‌آبی را مشاهده کنید. در بعضی از مناطق شهر کابل، از هر خانواده یک نفر در طول روز موظف است هر طور که شده از خانۀ همسایه، از مسجد و یا هم از لولۀ کنار خیابان آب مهیا کند. این کار بیشتر بر روی دوش کودکان سنگینی می‌کند. کودکان بشکه‌های زرد کلان، آفتابه‌ها و سطل‌ها را پر آب می‌کنند و با دست یا با کراچی به خانه می‌برند.

حبیبه از شهروندان کابل به سلام‌وطندار می‌گوید، در سال‌های اخیر وضعیت آب آشامیدنی در کابل بسیار خراب بوده است. نفوس شهر مرتباً در حال افزایش است و شهروندان پی‌درپی چاه عمیق حفر می‌کنند. از سوی دیگر خطر ادغام آب شرب زیرزمینی با فاضلاب شهری بسیار بالا رفته است. به گفتۀ حبیبه بارها شده که کودکان‌اش را پیش پزشک برده و علت بیماری استفاده از آب غیربهداشتی تشخیص شده است.

اما در ناحیۀ پنج، شش و سیزده پایتخت، شرکتی آستین‌اش را برای فراهم‌ساختن آب آشامیدنی برای شهروندان بالا زده است. لوله‌های سیاه رنگی به قطر ده تا بیست سانتی متر به داخل کوچه‌ها و خیابان‌ها کشیده شده و آب را به داخل تک تک خانه‌های ساکنان می‌رسانند.

به باور حبیبه، خانواده‌ها باید روند لوله‌کشی و آبرسانی در نواحی را به شدت زیر نظارت قرار دهند و از هزینه‌کردن در این زمینه باکی نداشته باشند. زیرا همان پولی را که در این قسمت سرمایه‌گذاری می‌کنند، می‌تواند مصرف درمان بیماری‌های ناشی از آب آلوده را جبران کند.

در کوچه‌های ناحیۀ ششم قدم می‌زدم که چشمم به مرد میان‌سالی افتاد که در حال گفت‌وگو با کارمندان شرکت آبرسانی بود. فقیرمحمد می‌گوید، از این که می‌بیند سرانجام این ناحیه لوله‌کشی شده و آب آشامیدنی در دسترس تمام ساکنان قرار گرفته، بسیار خرسند است. به گفتۀ فقیرمحمد، شرکت آبرسانی برای شروع کار لوله‌کشی مبلغ 5 هزار افغانی از هر خانه‌دار اخذ می‌کند و 5 هزار افغانی دیگر را نیز در پایان کار می‌گیرد. شرکت آبرسانی خصوصی از هر هزار لیتر آب مصرفی 30 افغانی می‌گیرد.

برای شناخت بیشتر از کارکرد شرکت‌های خصوصی آبرسانی با محمد سدوخان، وکیل گذر ناحیۀ ششم گفت‌وگو کردم. سدوخان می‌گوید که شهروندان پایتخت به شدت با مشکل فقدان آب آشامیدنی مواجه‌اند و حفر یک چاه آب بیش از یک صد هزار افغانی هزینه برمی‌دارد که در توان شهروندان نیست. اما هر شهروند می‌تواند با 10 تا 18 هزار افغانی به سیستم آب آشامیدنی دست یابد.

پس از آن به دیدار رییس شرکت «فرهیخته گروپ»، از شرکت‌های خصوصی آبرسانی رفتم. محمدداوود نظری می‌گوید که شرکتش بیش از ده سال در قسمت آبرسانی تجربه دارد و امسال در ناحیۀ 13 پایتخت برای بیش از 15 هزار خانواده آب آشامیدنی فراهم کرده است. به گفتۀ آقای نظری، آب تصفیه‌شدۀ این شرکت از منابع آب زیرزمینی تهیه می‌شود.

اما مسؤولان ریاست عمومی آبرسانی و کانالزاسیون کشور می‌گویند که استفاده بیش از حد از آب‌های زیرزمینی، حفر چاه‌های فاضلاب به صورت غیرمعیاری و توسعۀ شهری غیراستاندارد، آب‌های زیرزمینی پایتخت را آلوده کرده است.

حمیدالله ییلانی، رییس عمومی ریاست آبرسانی و کانالزاسیون می‌گوید که نزدیک به 70 شرکت خصوصی آبرسانی هم‌اکنون در کابل فعالیت دارند که جواز کارشان را وزارت‌های شهرسازی و مسکن و انرژی و آب داده‌اند. برخی از این شرکت‌ها نیز اصلاً جواز ندارند.

به باور آقای ییلانی، مردم آب شرکت‌های خصوصی را به بهای گزاف 70 تا 100 افغانی در هر مترمکعب می‌خرند.

به گفتۀ رییس عمومی آبرسانی و کانالزاسیون، این ریاست در نظر دارد که با راه‌اندازی 4 پروژۀ بزرگ تا اواسط سال آینده، سراسر کشور را سروی کرده و منابع آبی را مورد بهره‌برداری قرار دهد.

هم‌اکنون نیز به ارزش یک میلیارد افغانی چندین پروژۀ آبرسانی در شش ولایت سمنگان، لوگر، فراه، میمنه، شبرغان، گردیز و لغمان راه‌اندازی شده است. 55 هزار خانواده در کابل تحت پوشش خدمات آبرسانی دولتی قرار دارند. دولت از مناطق مسکونی 25 افغانی و از مناطق تجاری 35 افغانی در هر مترمکعب اخذ می‌کند.