آدينه 29 جدی|دی 1396 برابر با 19 جنوری 2018

از خبرنگاری تا آشپزی و موترشویی



 7 جدی|دی 1396

 

شغل خبرنگاری اساساً چالش‌برانگیز است. اما فعالیت رسانه‌یی در کشوری چون افغانستان در کنار مشکلات امنیتی مسایل دیگری نیز در پی دارد. یکی از بزرگترین موانع فراروی خبرنگاران در ولایت غزنی به رسمیت شناخته‌نشدن حقوق کاری‌شان‌ست.

شماری از جوانان که با رسانه‌های محلی غزنی کار می‌کنند، روایت‌های عجیب و شگفت‌آوری از شرایط کاری‌شان دارند. آزار و اذیت جنسی، بیگاری، کار اجباری، نبود قراردادخط و لایحۀ وظایف همه بخشی از کار خبرنگاران و کارمندان دفاتر رسانه‌یی در این ولایت است.

بشیرالله نقشبندی، بدون امضای قرارداد به مدت چهارسال برای یک رادیوی محلی کار کرده است. نقشبندی می‌گوید که شش روز در هفته از ساعت 6 صبح تا 5 شام در چندین بخش کار کرده و بیشتر شب‌ها را نیز برای پیشبرد کارهای باقی مانده، در دفتر حضور داشته است.

نقشبندی ادعا می‌کند، با این که کار سه نفر را انجام می‌داده، اما مسؤولان رادیو صرفاً به وی معاش ماهوار چهار هزار افغانی را می‌دادند. همین حقوق نیز در هر 9 ماه پرداخت می‌شده است.

با این که نقشبندی سال‌هاست توانسته خود را از انحصار این رادیو بیرون بکشد و در جای دیگری صاحب کار شود، اما هنوز هم نتوانسته حقوق باقی‌مانده‌اش را از چنگ مسؤول رسانه آزاد سازد. مسؤول دفتر برای انتقام از نقشبندی حتا به وی تصدیق‌نامۀ کاری‌اش را نداده است.

برخی از خبرنگاران که نمی‌خواهند نامی از آن‌ها برده شود، می‌گویند که مسؤولان رسانه‌یی به نوبت آن‌ها را مجبور به آشپزی می‌کنند. عده‌یی نیز می‌گویند که بارها تجربۀ شستن موتر رییس دفتر را از سر گذرانده‌اند.

شکیلا مرید بر این باور است که تمام حقوق شهروندی بانوانی که مصروف فعالیت‌های رسانه‌یی‌اند، در رسانه‌های خصوصی ولایت غزنی نقض می‌شود. به گفتۀ شکیلا، مسؤولان رسانه‌ها حتا به طرز پوشش و روابط اجتماعی بانوان نیز دخالت می‌کنند.

هم‌چنان رحیم آریا، خبرنگار یکی از رسانه‌های خصوصی می‌گوید، چندین سال در رسانه‌های محلی بدون قرارداد کار کرده و هرگز در زنده‌گی مشقت‌های این دوران را فراموش نخواهد کرد. به گفتۀ آریا، کارگرفتن از یک خبرنگار در بخش‌های غیرمرتبط با رشته و وظیفۀ اصلی، در میان رسانه‌های غزنی، امری معمول است.

آریا از تجربۀ تلخ‌اش در کار خبرنگاری سخن می‌زند و می‌گوید، بعد از چهار سال کار هنگامی که مسؤولان رسانه به وعده‌های‌شان در زمینۀ افزایش معاش عمل نکردند، مجبور به استعفا شده است.

محمدصابر فهیم، مسؤول دیدبان رسانه‌ها در دفتر حمایت‌کنندۀ رسانه‌های آزاد افغانستان (نی) با اشاره به موارد کار اجباری و به بیگاری‌کشاندن خبرنگاران می‌گوید که دفتر نی در گزارش تحقیقی‌یی که چندی پیش به نشر سپرد، موارد گوناگون سوء استفاده از خبرنگاران را گنجانده بود. به گفتۀ آقای فهیم، هر نوع استفادۀ سوء از خبرنگاران خلاف قوانین کشور و اصول خبرنگاری است.

بر اساس قانون مبارزه با قاچاق انسان، استخدام فرد با استفاده از حیله و فریب و سوء استفاده از مجبوریت شخص به هدف بهره‌کشی از وی، گونه‌یی از قاچاق انسان محسوب می‌شود. در این مورد استخدام خبرنگاران با وعده‌های فریبنده و حقوق و امتیازات خیالی و به کارگماردن خبرنگار در وظایفی که هیچ ارتباطی با شغل اصلی وی ندارد، مصداقی از قاچاق انسان می‌باشد.

بیشتر خبرنگاران رسانه‌های خصوصی به دلیل ترس از اخراج، حاضر نیستند صدای‌شان نشر و پخش شود. اما هنگامی که به پای درددل‌های این صنف می‌نشینیم، می‌توانیم عمق فاجعه را درک کنیم. رسانه که گلویی برای فریادکشیدن و دادخواهی شهروندان محسوب می‌شود، در عدم فعالیت نهادهای ناظر خود تبدیل به ماشینی برای بهره‌کشی از افراد شده است.