دوشنبه 4 ثور|اردیبهشت 1396 برابر با 24 اپریل 2017

بن‌بست نظامی حفظ می‌شود



 26 ميزان|مهر 1394

 

باراک اوباما رییس جمهور ایالات متحدۀ آمریکا، هفتۀ پیش برنامۀ حضور محدود نظامی کشورش در افغانستان را اعلام کرد. آقای اوباما گفت که در سال 2016، 9800 نظامی آمریکا در افغانستان وظیفه اجرا خواهند کرد و در جنوری سال 2017 همزمان با بازنشسته‌گی وی، بیش از پنج‌هزار نظامی  آمریکایی، در افغانستان باقی خواهند ماند. پیش از این، آقای اوباما اعلام کرده بود که در پایان سال 2016 حضور نظامی آمریکا در افغانستان محدود به سفارت این کشور در کابل خواهد بود. تغییر موضع آمریکا در قبال افغانستان، از رویدادهای امنیتی اخیر مایه می‌گیرد. سقوط کندز نشان داد که دست‌کم بخشی از نیروهای امنیتی افغانستان، به تنهایی نمی‌توانند از پس حفظ کلان‌شهرهای افغانستان برآیند.

سقوط کندز همچنان نشان داد که نیروهای امنیتی افغانستان، سخت نیازمند حمایت راهبردی ناتو و آمریکا هستند. بدون این حمایت راهبردی، نیروهای امنیتی افغانستان نمی‌توانند به شیوۀ درست و کامل جنگ را هدایت کنند. آقای اوباما اذعان کرد که نیروهای امنیتی افغانستان در کشف و استخبارات، تجهیزات نظامی، سوق و اداره و حمایت هوایی مشکل دارند. حضور نظامی محدود آمریکا و ناتو، این امکان را به نیروهای امنیتی افغانستان می‌دهد تا کمبودهای خود را جبران کنند.

حضور محدود نظامی آمریکایی پیام واضحی به طالبان نیز داشت. در صورت حضور محدود نظامی ناتو و آمریکا، طالبان قادر نخواهند بود کلان‌شهرهای افغانستان را اشغال کنند. آقای اوباما در سخنرانی‌اش خطاب به طالبان گفت، تنها راه بیرون شدن کلیۀ نیروهای خارجی از افغانستان، توافق سیاسی طالبان با دولت افغانستان برای پایان جنگ است. معنای ضمنی این سخن این است، تا زمانی که طالبان با دولت افغانستان به یک توافق صلح پایدار نرسند، حمایت ناتو و آمریکا از نیروهای امنیتی افغانستان ادامه خواهد داشت.

از سخنان رییس جمهور آمریکا بر می‌آید که آمریکا و ناتو تلاش می‌کنند تا بن‌بست جاری نظامی در افغانستان به هر قیمتی حفظ شود، تا طالبان به پای میز مذاکره بنشینند. پس از سال 2010 میلادی آشکار شد که جنگ افغانستان به بن‌بست نظامی رسیده است. طالبان شاید تصور می‌کردند که با خروج کامل نیروهای ناتو و آمریکا در پایان سال 2016، قادر خواهند بود که بن‌بست نظامی را به نفع خود بشکنند و تمامی افغانستان را تسخیر کنند. اما حضور نظامی محدود آمریکا، حفظ بن‌بست را حتمی کرده است. 


پس از سال 2010 آشکار شد که نه طالبان می‌توانند شهرهای افغانستان را اشغال کنند و نه نیروهای ناتو و هم‌پیمانان داخلی‌شان توان آن را دارند تا طالبان را نیست و نابود کنند. به همین دلیل، ناتو تصمیم گرفت تا نیروهای جنگی خود را از افغانستان خارج کند و از طریق حمایت از نیروهای داخلی افغانستان، بن‌بست نظامی را حفظ کند. حفظ بن‌بست نظامی توسط نیروهای داخلی افغانستان، به لحاظ مالی و انسانی برای ناتو ارزان تمام می‌شود. نیروهای ناتو سالانه در افغانستان 120 میلیارد دالر هزینه می‌کردند و تلفات‌شان هم متناسب به معیارهای خودشان بالا بود. به عنوان مثال در سال 2010، بیش از 600 نظامی ناتو در افغانستان جان دادند.

سازمان ناتو حالا می‌تواند بدون تلفات و با مصرف 5 میلیارد دالر، بن‌بست نظامی افغانستان را حفظ کند. حضور محدود نظامی ناتو و آمریکا، به این کشورها امکان می‌دهد تا در میدان‌های نبرد از نیروهای داخلی افغانستان حمایت هوایی کنند و در صورت لزوم، به آنان مشورت بدهند.

این واقعیت‌ها نشان می‌دهد که شکست کامل طالبان در دستور کار نیست. آجندای جهانی این است که شهرهای کلان افغانستان حفظ شود تا طالبان به این نتیجه برسند که نمی‌توانند کل افغانستان را اشغال کنند. هدف استراتیژیک جهان، کشاندن طالبان به پای میز مذاکره با کابل است. آقای اوباما می‌گوید که در سفر هیأت پاکستانی به واشنگتن در بیست‌ودوم اکتبر، آنان را تشویق خواهد کرد تا طالبان را به میز مذاکره بنشانند؛ اما تا آن هنگام راه درازی باقی است. طالبان هنوز هم فکر می‌کنند که نیروهای آنان در میدان جنگ پیروز خواهند شد.

هیچ تغییری در افکار طالبان نیامده است. رهبر این گروه لقب امیرالمؤمنین را در کنار نام خودش یدک می‌کشد و سران القاعده نیز به اخترمحمد منصور بیعت کرده اند. این واقعیت نشان‌دهندۀ آن است که هنوز در افکار و روش طالبان تغییری نیامده است. مذاکره با طالبان زمانی امکان پذیر است که این گروه به بن‌بست نظامی در افغانستان اذعان کند، لقب امیرالمومنین را از کنار اسم رهبرش حذف کند و تمام روابط اش با القاعده قطع کند. اما تا رسیدن به این مرحله، راه درازی در پیش است.

به نظر می‌رسد که طالبان در سال آینده هم شانس خود را در میدان نبرد امتحان خواهند کرد. بنابراین به نیروهای امنیتی افغانستان و رهبران سیاسی کشور لازم است تا راهبرد دفاع از نظام را تدوین کنند. باید برنامه به گونه‌یی تدوین شود که نیروهای امنیتی بتوانند با حداقل تلفات از نظام و ارزش‌های قانون اساسی کشور دفاع کنند.