دوشنبه 1396 - ییل 5 - بیشیم|سرطان / 2017 - جون 26 گه توغری

امریکانینگ ینگی سیاستی طالبلر بیلن صلح قیلیش لیککه یول قویمه‌یدی




 ٢٣ ایگیز|جوزا ١٣٩٦

محمدعالم کوهکن یازووچی و شاعر  

دونالد ترامپ مأموریتی هلی گچه افغانستان توغری‌سیده اوز برنامه‌لرینی اعلان ایتمه‌گن. سونگی هفته‌لر ایچیده واشنگتن‌نی افغانستان خصوصیده ینگی سیاستی اوستیده ایش آلیب باره‌یاتگنی و تیز آره‌ده امریکا نینگ ینگی رهبری افغانستان مسئله‌سیگه قره‌شلی کوز قره‌شینی اعلان ایتیشی تأکیدلب کیلینماقده.

امریکانینگ افغانستانده فعالیت آلیب باره‌دیگن حربی کوچلری باش قوماندانی همده امریکانینگ بو مملکتده خذمت قیلگن ییریک حربی قوماندانلری افغانستانده ترورچی‌لیککه قرشی معین یوتوقلرگه ایریشیش اوچون بو مملکت‌گه قوشیمچه حربی کوچلر جونه‌تیلیشی‌نی تکلیف ایتگنلر. حال بو که اوباما مأموریتی اوتگن ییل‌لر دوامیده افغانستانده جایلشتیریلگن یوز مینگ کیشی‌دن آشه‌راق حربی‌لرنینگ اینگ کته قسمی‌نی امریکاگه قه‌یترگن ایدی. کوپچی‌لیک امریکالیک حربی قوماندانلر و ایریم تحلیلچی‌لرگه کوره امریکا دولتی‌نینگ اوشبو عملی طالبلر و باشقه ترورچی گروه‌لرنی تاباره جسارتلی بولیشلریگه آلیب کیلگن، شونینگدیک افغانستان نینگ جنگ میدان‌لریده افعان حربیلری تلفاتی میزانی آشیشی‌گه سبب بولگن.

گرچند هلی گچه ترامپ نینگ افغانستان خصوصیده ایشلب چیقیلگن ینگی ستراتیژیسی اعلان ایتمه‌گن بولسه-ده، رسمی واشنگتن‌نی اوچ مینگ یاکه بیش مینگ کیشی قوشیمچه حربی کوچلرنی افغانستان‌گه سفر ایتیشی بشارت قیلینه‌دی. عین حالده امریکانینگ یقین کونلر ایچیده اعلان ایتیشی کوتیله‌دیگن ینگی سیاستیده طالبلر بیلن مذاکره اوتکزیش و صلح قیلیش‌گه یول قوییلمس‌لیگی تخمین قیلینه‌دی. بو نرسه کونی کیچه امریکانینگ تشقی ایشلر همده مدافعه وزیرلری چیقیش‌لریدن معلوم بولدی.

ایتیلیشیچه کونی کیچه امریکانینگ مدافعه وزیری جیمز ماتیس همده تشقی ایشلر وزیری رکس تیلرسن رسمی واشنگتن نینگ افغانستان بوییچه ینگی سیاستی‌نی تصویرلب بیرگنلر. در واقع امریکانینگ افغانستان خصوصی‌ده اعلان ایتیله جک ینگی برنامه‌سیده طالبلر بیلن مذاکره اوتکزیش و صلح قیلیش لیککه یول قوییلمه‌یدی.

معلوماتلرگه قره‌گنده امریکا قوشمه ایالتلری افغانستان توغریسیده اوزی نینگ ینگی استراتیژی سینی تیز آره‌ده اعلان ایته‌دی. اوشبو برنامه‌نی افغانستان و هندوستان رسمیلرینی خرسند قیلیشی ممکن. امریکا مدافعه وزیری جنرال ماتیس یقینده امریکا و آسترالیا وزیرلری‌نینگ ییل‌لیک ییغینیده قیلگن چیقیشی‌ده بو باره‌ده معلومات بیرگن. جناب ماتیس "بیز تمدن‌نی، رای صندوق‌لریگه کیلیش‌نی خواهله مه گنلرگه تسلیم بیرمه یمیز." دیگن. شونینگدیک امریکا تشقی ایشلر وزیری تیلرسن ایسه: " بیز هیچ بیر زمان افغانستان نی ترورچی گروه‌لر اوچون تینچ بیر مکانگه ایلنیشی‌گه رخصت بیرمه‌یمیز." دیگن گپلرنی تیلگه آلگن. تیلرسن مملکتی‌نی افغانستان قوپاروچیلرنینگ آسایشته مرکزی‌گه ایلنمس‌لیگی باره‌سیده بیرگن وعده‌لریگه وفادار قالیشی‌نی بیلدیرگن.

امریکا رسمی‌لری هر دایم طالبلرنی مدنیت‌گه ضد بیر گروه بولگن‌لیکلرینی تکرارلب کیلگن‌لر. بونگه قره مه‌ی بوکونگه قدر امریکا طالبلرنی تینچ‌لیک مذاکره‌لریگه قوشیلیشی‌گه امید باغلب اولرنینگ بیر قطار رهبرلری آتلرینی ترورچیلرنینگ قاره رویخطی‌گه کیریتمه‌گن. اما رسمی واشنگتن نینگ اوشبو امیدی هر دایم پوچگه چیققن. امریکانینگ بلند مرتبه‌لی رسمیلری اوتگن ییلی افغانستان، امریکا، چین و پاکستان ارا طالبلرنی تینچ‌لیک مذاکره‌لری میزیگه کیلتیریش اوچون اوتکزگن مذاکره‌لری باشی بیرک کوچه گه باریب قالگنیدن سونگ مذکور گروه بیلن تینچ یوللر آرقه‌لی صلح قیلیش آسان ایمس‌لیگی گه کوپراق ایشانگن بولیشی ممکن.

حاضرگی کونده امریکالیک سیاستچی‌لر و سیاست شناسلر پاکستان‌نی طالبلر مسأله‌سی همده افغانستانده تینچ‌لیکنی تأمینلش باره‌سیده امریکانی الده‌ب کیله یاتگنی‌نی یخشی انگلب آلگنلر. اسلام‌آباد رسمیلری بوکونگچه دنیانی طالبلر رهبرلرینی پاکستان‌ده بارلیگی‌نی انکار ایتیب دنیانی الده‌ب کیلماقده‌لر. اما کیینگی پیتلرده امریکا دولتی‌نینگ طالبلر و پاکستان نینگ بو توغریده ایکی یاقلمه یانده‌شه یاتگنی باعث طالبلر افغانستان و پاکستان توغریسیده اوز سیاستی‌نی اوزگرتیریشی کوتیله‌دی.

امریکا قوشمه ایلاتلری‌نینگ بو ایکی بلند مرتبه‌لی رسمیلری پایتخت کابلده مدهش پارتلش‌لر یوز بیرگنیدن سونگ امریکانینگ افغانستان خصوصیده‌گی موقعی اوستیده آچیق آیدین بحث یوریتگن‌لر. ماتیس و تیلرسن آسترالیاگه بارگن کونلریده اولرنینگ رسمی نماینده‌لری لیزا کوریتس و لورا میلر جمهور رییس محمداشرف غنی بیلن اوچره‌شیب کابل‌نی ترک ایتماقده ایدی‌لر.

امریکا بلند مرتبه‌لی رسمیلری‌نینگ سونگی چیقیشلری در واقع اون آلتی ییلدن سونگ رسمی واشنگتن نینگ افغانستان توغریسیده سیاستی اوزگریشی‌دن درک بیره‌دی. کیینگی ییل‌لر دوامیده امریکا افغانستان نینگ سیاسی و حربی میدانلری‌ده نا معلوم بیر وضعیتده قالگن. رسمی واشنگتن‌نی افغانستان‌ده جدی مشکل‌لر بیلن روبه‌رو بولیشی‌گه پاکستان کته رول اوینه ماقده.

پاکستان تامانیدن قوللب قوتلنه‌دیگن ایریم قوپاروچی گروه‌لر جمله‌دن طالبلر و حقانی ترور ترماغی افغانستان‌ده تینچ‌لیکنی تأمینلش اوچون هیچ قنده‌ی تمایل کورستمه‌یدیلر. افغانستان‌ده حقیقی برقرارلیک‌نی تأمینلش اوچون ترورچی گروه‌لر بیلن ایمس رسمی اسلام‌آباد بیلن مذاکره اوتکزیش لازم.

امریکا قوشمه ایالتلری، بریتانیا همده ناتوگه اعضا باشقه ییرک دولتلرگینه پاکستان‌نی منطقه‌ده ترورچی‌لیک‌نی یوق قیلیش اوچون مجبور ایتیشی ممکن. عکس حالده پاکستان اوزی‌نینگ ستراتیژیک ریجه‌لرینی منطقه بویلب عملگه آشیریشی اوچون ترورچی گروه‌لرنی حمایت ایتیش‌ده دوام ایته بیره‌دی. رسمی واشنگتن افغانستان‌ده برقرارلیک اورنه‌تیش اوچون اینگ اولا افغانستان حربی کوچلرینی هر تامانمله حمایت ایتیشی ضرور. باشقه بیر عباره بیلن ایتگنده قدرتلی امنیتی کوچگه ایگه بولگن افغانستان‌ده حقیقی تینچ‌لیک تأمینلیشی ممکن.