چهارشنبه 1396 - ییل 1 - یاغیم|قوس / 2017 - نومبر 22 گه توغری

تورت تامانلمه مذاکره‌لرنینگ ینگی باسقیچی باشلندی




 ٢٤ اولچاو|ميزان ١٣٩٦

محمدعالم کوهکن یازووچی و شاعر  

اوزاق مدتدن سونگ 16 اوکتبر عمان مملکتی پایتختی مسقط‌ده افغانستان، پاکستان، امریکا و چین نماینده‌لری اورته‌سیده افغانستان‌ده تینچ‌لیک‌نی تأمینلش مسئله‌سی اوستیده تورت تامانلمه مذاکره‌لر قیته باشلندی.
در واقع اوشبو مذاکره‌لر امریکا جمهور رییسی دونالد ترامپ‌نینگ افغانستان و منطقه بوییچه ینگی استراتیژی‌سی اعلان ایتیلیشدن کیین باشلنه‌دی. مذکور مذاکره‌لرنی آلدینگی‌لریدن فرقلی راق بولیشی تخمین ایتیله‌دی.

مسقط مذاکره‌لریده هم آلدینگی دورلرده بحث ایتیلگن موضوع‌لر اوستی‌ده سوزلشیله‌دی. افغانستان‌ده اوزاق ییللردن بیری دوام ایته‌دیگن اوروش‌لرگه برهم بیریش و حقیقی تینچ‌لیک اورنه‌تیش اوچون تورت تامانلمه مذاکره‌لر 2016 ییلی جنوری آییده پاکستان پایتختی اسلام‌آباد ده اوتکزیلگن ایدی.  
مسقط مذاکره‌لریگه طالبلر تامانی دعوت ایتیلمه‌گن. طالبلر دعوت ایتیلگن‌لریده هم اوشبو مذاکره‌لرده قتنشمس‌لیکلرینی بیلدیرگنلر. رسمی کابل تورت تامانمله مذاکره‌لر قیته باشله‌تیلیشی‌نی افغانستان و پاکستان مناسباتلری یخشی‌لنیشی اوچون مهم‌لیگی‌نی بیلدیرگن.
کونی کیچه افغانستان حکومتی‌نینگ اجرائیه اداره‌سی باشلیغی داکترعبدالله عبدالله لغمان ولایتی مرکزیده ژورنالیست‌لر بیلن اوتکزگن ملاقاتی چاغیده، مسقط مذاکره‌لریده رسمی کابل و اسلام‌آباد مناسباتلری باره‌سیده بحث ایتیلیشی‌نی تاکیدلب، رسمی کابل‌نی قوشنی‌لر بیلن یخشی مناسبتده بولیشینی افغانستان دولتی اوچون مهم دیگن. بوندن آلدین افغانستان حکومتی بار - بار پاکستان تامانی‌نی تورت تامانلمه مذاکره‌لر توختب قالیشی‌گه سببچی ایکن لیککه متهم ایتیب کیلگن.

افغانستان‌ده برقرارلیک اورنه‌تیش مقصدیده تورت تامانلمه مذاکره‌لر باشله‌تیلیشی مهم‌لیگی‌گه قره‌مه‌ی مسقط مذاکره‌لریده معین نتیجه‌لرگه ایریشیلشی کوتیلمه‌یدی. افغانستان ایچکری‌سیده‌گی جنگ جبهه‌لریده طالبلرنینگ فعاللیگی همده پاکستان تامانی‌نینگ تینچ یوللر آرقه‌لی افغانستان‌ده برقرارلیک تامینلیشی باره‌سیده ایکی یاقلمه یانده شووی مذکور مذاکره‌لرنی تیز آره‌ده کوتیلگن نتیجه‌لرگه آلیب کیلمس‌لیگی اوچون اساسی عامل سنله‌دی.

رسمی اسلام‌آباد اوشبو مذاکره‌لرنی قیته باشلنیشی اوچون دونالد ترامپ‌نینگ افغانستان و منطقه توغری‌سیده استراتیژیسی اعلان ایتیلیشی‌دن سونگ تمایل کورستدی. پاکستان بلند مرتبه‌لی رسمیلری واشنگتن‌نینگ پاکستانگه قرشی باسیملرینی کمه یتیریش همده رسمی اسلام‌آبادنی ترورچی‌لیککه قرشی کوره‌شده صادق ایکنی‌نی اثباتلش اوچون بونده‌ی تکتیکی عمللرگه قول اوره‌دی.

افغانستان پاکستان دولتی‌دن ترورچیلرنی حمایت ایتیشیدن واز کیچیشی همده ترورچی گروه‌لر قرارگاه‌لرینی پاکستان حدودیده نابود ایتیشی‌نی طلب قیلماقده. امریکا جمهور رییسی دونالد ترامپ اوزی‌نینگ ینگی استراتیژی‌سیده رسمی اسلام‌آبادنی پاکستان‌ده ترورچیلرگه باش پنه بیرگن‌لیککه متهم ایتیب، پاکستان‌دن تیز آره‌ده بو باره‌ده اوز سیاستی‌نی اوزگر تیریشی‌نی سوره‌گن ایدی.

بوندن آلدین کمی‌ده بیش مرته افغانستان‌ده تینچ یوللر آرقه‌لی برقرارلیک اورنه‌تیش اوچون تورت تامانلمه مذاکره‌لر اوتکزیلگن ایدی. اما هر بار اوشبو مذاکره‌لر کوتیلگن نتیجه آلیب کیلمه گندی.

تورت تامانلمه مذکره‌لرنینگ ینگی باسقیچی‌نی آلدینگی‌لریدن فرقلی ایکنی ایتیله‌دی. آلدینگی مذاکره‌لرده طالبلرنی مذاکره میزیگه تارتیش اوستی‌ده بحث ایتیلگن بولسه‌ده؛ بو مرته رسمی کابل افغانستان‌ده حقیقی برقرارلیک‌نی تأمینلش اوچون افغانستان دولتی نظریدن طالبلر و باشقه ترورچی گروه‌لرنی حمایت ایتووچی پاکستان بیلن بو خصوصده مذاکره اوتکزیله‌دی. باشقه بیر جهتدن آلیب قره‌لگنده، مسقط مذاکره‌لری ایکله قوشنی دولت‌لر (افغانستان و پاکستان) اوچون جوده مهم بیر فرصت حسابلنه‌دی. ایکله دولت نماینده‌لری بیر بیرلریدن اوز ایستکلرینی دنیانینگ  ایکی ییریک کوچی (امریکا و چین) وکیل‌لری آلدیده میز اوستی‌گه قویه‌دیلر.

 مسقط مذاکره‌لریده افغانستان تامانی‌نی دیورند چیزیغی مسئله‌سی اوستی‌ده بحث ایتیشی کوتیله‌دی. بو مسئله اورته گه قوییلگن‌ده افغانستان و پاکستان ارا اوزاق ییللردن بیری دوام ایته دیگن نزاع‌نی برطرف ایتیش اوچون مهم عملی قدم تشلنگن بوله‌دی. در حقیقت ایکله تامان بوکونگه قدر افغانستان‌ده اوزلوک‌سیز جنگلرنینگ دوام ایتیشی‌گه آلیب کیلگن جدی بیر مسئله اوستیده بحثلشیش‌گه جرئت قیلیشلری و بوکونگچه موجود بولگن تابو لرنی سیندیریش افغانستان و پاکستان اورته سیده‌گی کیلیشماوچی‌لیکلر و نزاع‌لرگه برهم بیریش‌لیککه زمینه یره‌ته‌دی.

مسقط مذاکرلری افغانستان دولتی اوچون کته بیر امتیاز حسابلنه‌دی. نیگه دیگنده امریکا رهبری دونالد ترامپ‌نینگ افغانستان و جنوبی آسیا بوییچه ینگی استراتیژیسی اعلان ایتیلگنی‌دن سونگ پاکستان جدی باسیملر بیلن روبه‌رو بولگن. اوشبو استرتتیژی اساسی‌ده رسمی اسلام‌آباد منطقه بویلب ترورچی گروه‌لرنی حمایت ایتیشدن واز کیچیشی، افغانستان بیلن اوز مناسباتلرینی اوزگرتیش‌لیککه مجبور. گر چند اسلام‌آباد ترامپ‌نینگ ینگی استراتیژیسی برابریده رسمی روشده ایجابی عکس العمل بیلدیرمه گن بولسه‌ده، اما عمل‌ده غرب اینیقسه امریکاگه قرشی توریشی قنده‌ی جدی عاقبتلرگه آلیب کیلیشی‌نی یخشی توشونه‌دی. پاکستان‌نی امریکادن یوز اوگیریب روسیه و چین بیلن همکارلیک قیلیشی حاضرگی کونده رسمی اسلام‌آبادنی کوتیلمه‌گن مشکل‌لر بیلن یوز مه‌یوز قیلیشی ممکن.

غرب جمله‌دن امریکا حکومتی نگاهی‌دن رسمی واشنگتن پاکستان‌گه باشقه بیر فرصت مهیا ایتگن او هم بولسه مسقط مذاکره‌لری.

رسمی اسلام‌آبادنی اوشبو فرصت قنده‌ی فایده‌لنیب، فایده‌لنه آلمس‌لیگینی کیله‌جک اثباتلب بیره‌دی.