جمعه 1397 - ییل 31 - ایکیم|حمل / 2018 - اپریل 20 گه توغری

پیکینگ ده اوتکزیلگن اوچ تامانلمه ییغین حقیده




 ٦ موزلم|جدی ١٣٩٦

 

افغانستان، پاکستان و چین تشقی ایشلر وزیرلری «سه‌شنبه» کونی بیشینچی جدی / 26 دسمبر چین پایتختی پیکینگ ده اوز ارا مذاکره اوتکزدیلر. اوشبو ییغین چین تشقی ایشلر وزیری ایسته‌گی اساسیده عملگه آشیریلدی.

افغانستان تشقی ایشلر وزیرلیگی گه کوره پیکینگ ییغینی، اوچله تامان اورته‌سیده ترورچیلیککه قرشی کوره‌ش همده منطقه بویلب اقتصادی همکارلیک‌لرنی رواجلنتیریش اوچون اوتکزیلیشی‌نی ایته‌دی.

رسمی کابل هر دایم پاکستان نی ترورچیلیککه قرشی کوره‌ش‌ده صداقت یوزه‌سیده عمل قیلمه‌گن لیککه عیبلب کیلگن. اما رسمی اسلام‌آباد اوشبو ادعالرنی رد قیله‌دی. یقینده پاکستان رسمیلری ترورچیلرنی افغانستان حدودی آرقلی پاکستان گه اوتیب کیلیب، ترور عملیاتلرینی یولگه قویگنی‌نی ادعا قیلگن‌لر.

افغانستان تشقی ایشلر وزیرلیگی سوزچیسی اورین باسری پاکستان نی بوندن سونگ اوز وعده‌لریگه عمل قیلیب، ترورچیلیککه قرشی کوره‌ش‌ده درست عمل قیلیشی باره‌سیده امید بیلدیردی.

مذکور وزیرلیک رسمی‌لری، پیکینگ ده اوتکزیلگن اوچ تامانلمه ییغینده چین نینگ تأثیری کوچلی ایکنینی بیلدیریب، رسمی پیکینگ اوز نفوذی دن فایده‌له‌نیب پاکستان دولتی‌نی منطقه امنیتی اوچون حقیقی همکارلیککه مجبور ایتیشی ممکن لیگی گه ایشانه‌دیلر. 

افغان بلند مرتبه‌لی عملدارلری رسمی کابل نی بو مرته پیکینگ ییغینیده معین بیر استراتیژی بیلن قتنه‌شیب، افغانستان و منطقه امنیتی همده اقتصادی رواجلنیشی گه زمینه یره‌تیش‌ده لازم فرصتلر یره‌تیشی‌نی ایته‌دیلر.

افغانستان و پاکستان مناسباتلری

سونگی اوچ ییل دوامیده افغانستان و پاکستان ارا سیاسی و اقتصادی علاقه‌لر مثلی کوریلمه‌گن درجه ده یامانلشدی. افغانستان حکومتی رسمی اسلام‌آباد نی مملکت امنیتی نی ترورچیلر گروه‌لر آرقلی برهم اوریشده کته رول اوینب کیله‌یاتگن لیککه عیبله‌دی. پاکستان ایسه اوشبو ادعالرنی رد قیله‌دی.

رسمی کابل ترانزیت و تجارت ساحه‌سیده پاکستان بندرگاه‌لری قره‌م بولیب قالیش‌دن قوتیلیش اوچون مهم مقابل یوللر اختردی. حاضرگی کونده افغان سوداگرلری اوز تجاری توارلرینی ایران‌نینگ چاه بهار بندرگاهی همده شمالی قوشنی دولت‌لر آرقلی افغانستان ایچکریسی گه تشیب و یا هم چیت ایل‌لرگه چیقرماقده‌لر.

در واقع حاضرگی کونده افغانستان و پاکستان ارا تجاری همده ترانزیت ایشلری بوییچه همکارلیک‌لر میزانی اوته قویی سطح گه پسه‌یگن. عین حالده رسمی کابل و اسلام‌آباد ارا مناسباتلر یامانلشگنی پاکستان اقتصادی گه کته نقصان ییتگیزگن.

پاکستان کوپ ییللردن بیری افغانستانده اوزی‌نینگ منطقه‌ده‌گی مهم رقیبی هندوستان نفوذی آشه‌یاتگنیدن خواطرده. رسمی اسلام‌آباد اوزاق زمانلردن بیری افغانستان گه استعماری قره‌ش بیلن باقماقده. پاکستانده بیرینچی کوچ سنلگن همده پاکستان سیاستینی باشقریشده اساسی اورینگه ایگه بولگن مملکت اردوسی و استخبارات اداره‌سی (آی اس آی) افغانستان‌نینگ تشقی سیاستی اسلام‌آباد بیلن هماهنگ طرزده عملی ایتیلیشی‌نی ایسته‌یدی.

اسلام‌آباد اوز مقصدلریگه ایریشیشی اوچون ترورچی گروه‌لر فعالیتی آرقلی افغانستان دولتی گه باسیملر اوتکزیب افغانستان نی اوزیگه قره‌م قیلیش درجه‌سیگه آلیب کیلماقچی.

حاضرگی کونده پاکستان نینگ افغانستان بوییچه سیاستی هیچ کیم گه سِر ایمس.

چین، پاکستان و افغانستان علاقه‌لرینی تیکلشده قنده‌ی رول اوینه‌ی آله‌دی؟

چین دولتی منطقه‌ده پاکستان نینگ یقین دوستی حسابلنه‌دی. پاکستان منطقه بویلب اوز سیاسی و اقتصادی منفعتلرینی تأمینلش اوچون چین نینگ نفوذی دن فایده‌لنیش نی نظرده توتگن. چین بیلن افغانستان ارا هم دوستانه علاقه‌لر موجود. در واقع چین  تامانلر ارا مناسباتلرنی قیته تیکلش اوچون او نفوذی دن فایده‌لنه‌دی.

پیکینگ ده اوتکزیله‌دیگن اوچ تامانلمه ییغین در واقع افغانستان و پاکستان ارا مناسباتلرنی مستحکملش مسئله‌سی گه قره‌تیلگن.

پیکینگ ییغینی نی رسمی اسلام‌آباد و کابل علاقه‌لرینی تأمینلش‌ده نه‌قدر ایجابی رول اوینه آلیشی باره‌سیده‌گی سوال گه فقط زمان اوتیشی مناسب جواب بیره آلیشی ممکن. افغانستان و پاکستان نی بیر-بیرلریدن کوته‌دیگن نرسه‌لری اورته‌سیده کته مسافه موجودلیگی نظرده توتیلگن‌ده، تیز آره ده تامانلر اورته‌سیده وجود گه کیلگن قَلین موزلرنی سینیشی و ایریشی ممکن ایمس دیک تویوله‌دی.

چونکه بوندن آلدین هم چین همکارلیگی‌ده پاکستان، افغانستان، امریکا و چین اورته‌سیده تورت تامانلمه مذاکره‌لر ایجابی نتیجه آلیب کیلمسدن توختب قالگن ایدی. نوبتده‌گی مذاکره‌لر قنده‌ی نتیجه آلیب کیلیشی دن قطع نظر پیکینگ ییغینیده منطقه امنیتی و اقتصادی مشکل‌لرینی برطرف ایتیش باره‌سیده بحث ایتیلیشی کیله‌جک‌لرده مسئله نینگ حلی اوچون تشلنگن ایجابی بیر قدم سنه‌له‌دی.